จารึกกูโบร์โต๊ะหุม : พลิกชีวิวัฒน์เอกสารตรวจราชการฯ เรื่องสุลต่านสุไลมาน ผู้ครองนครรัฐเมืองสงขลา ตอนที่ 1

0
178

จากการบันทึกของ สมเด็จฯ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภานุพันธุวงศ์วรเดช ขณะทรงดำรงพระอิสริยศเป็นสมเด็จเจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ ในพระนิพนธ์เรื่อง “ชีวิวัฒน์เที่ยวที่ต่างๆภาค ๗”
.
พระองค์ออกเดินทางจากพระนครเมื่อวันอังคาร เดือน ๙ แรม ๖ ค่ำ พ.ศ.๒๔๒๗ วันที่ ๑๑ ของการเดินทางได้มายังสุสานสุลต่านสุไลมาน เป็นวันจันทร์ เดือน ๑๐ ขึ้น ๕ ค่ำ เวลาบ่าย ๓ โมงเศษ บันทึกกล่าวว่า

“…พื้นทรายถนนยาวเข้าไป ๔-๕เส้น ถึงที่เรียกว่า #มรหุ่มเป็นที่ฝั่งศพของเจ้าเเขก ซึ่งมาตั้งอยู่ ณ เมืองสงขลาแต่ก่อนนั้น ที่นั่นมีศาลามุงกระเบื้องไทยอยู่ ๒ หลัง หลังหนึ่งใหญ่กว้างประมาณ ๔ วา ในศาลานั้นเป็นที่ฝั่งศพเจ้าเเขกก่ออิฐถือปูนสูงประมาณ ศอกคืบ กว้างประมาณศอกคืบ ยาวประมาณ ๔ศอก ข้างบนเป็นรางลึกลงไปมีทรายถมเต็ม บนนั้นมีหลักภาษาเเขกเรียกว่า #อาซัน ปักอยู่หัวท้าย ๒ ข้าง #ที่ด้านกว้างฝั่งศพ ทิศเหนือมีศาลาแดงจารึกอักษรเเขกเป็นชื่อ…”[๑]


สุลต่านสุไลมาน บิน ดาโต๊ะโมกอล เจ้าผู้ครองเมืองสงขลา (หัวเขาแดง) ร่วมสมัยกับรัชกาลพระเจ้าปราสาททองแห่งกรุงศรีอยุธยา คนแขกจะเรียกท่านว่าโต๊ะหุม ส่วนคนไทย คนจีนจะเรียกท่านว่า ทวดหุม คำว่าหุมนี้กร่อนมาจากคำภาษาอาหรับคือ #อัลมัรฮูม มีความหมายว่า #ผู้กลับไปสู่ความเมตตาของพระผู้เป็นเจ้า ทั้งนี้ กฤษ พิทักษ์คุมพล นักวิชาการผู้สนใจประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของสงขลาและอาศัยอยู่ในหมู่บ้านที่เชื่อว่าตั้งรกรากสืบทอดมาจากยุคสุลต่านสุไลมาน ได้ให้ข้อมูลว่าในพื้นที่มีการสงวนการใช้คำว่า อัลมัรฮูม ไว้ใช้กับท่านสุลต่านสุไลมานโดยเฉพาะ และบุคคลธรรมดาในหมู่บ้านใช้คำว่า #ศรีกูโบร์ แทน
จากบันทึกดังกล่าวบอกข้อมูลลักษณะของหลุม ขนาด ที่สำคัญมีการระบุคำเรียกเครื่องหมายที่ปักไว้บนหลุมสุสานว่า #อาซัน จากข้อมูลภาคสนามของผู้เขียนพบว่าในพื้นที่ปัจจุบันจะใช้คำว่า #หัวแม่สัน #แลสัน #ไม้สัน #ไม้แลสัน


.
สิ่งที่น่าสนใจคือมีการระบุถึงจารึกไว้ด้วย จากการไปเยี่ยม (ยาระ) สุสานของท่านหลายครั้งพบว่าที่บริเวณของด้านบนของสุสานที่ก่ออิฐถือปูน ด้านยาวฝั่งทิศตะวันออกนั้นมีจารึกภาษามลายู อักษรยาวี ปรากฏอยู่ คือ
المرحوم سلطان سليمان
ممرينته نݢري ملايو سوڠݢورا

“อัลมัรฮูม สุลฎอน สุไลมาน เมอเมอรินตะ เนอเฆอรี มลายู ซูงฆูรา”
Maqom Al-Marhum Sultan Sulaiman Memerintah negeri Melayu Sunggura
.
มีความหมายว่า “#ผู้กลับไปสู่ความเมตราของพระผู้เป็นเจ้า_สุลฎอนสุไลมาน_มีอำนาจ ผู้บังคับบัญชา (?) #นครรัฐ_มลายูสงขลา”
.
ทั้งนี้เมื่อพิจารณาจากข้อความที่บันทึก “…ที่ด้านกว้างฝั่งศพ ทิศเหนือมีศาลาแดงจารึกอักษรเเขกเป็นชื่อ…” ทำให้อาจเข้าใจได้ว่าหมายถึงจารึกที่อยู่ในศาลาอีกหลังหนึ่ง ไม่ใช่ที่บนหลุมสุสานของท่าน ปัจจุบันก็ไม่พบว่ามีศาลาแดงภายในบริเวณสุสานของท่านแต่อย่างใด จารึกก็พบว่ามีเฉพาะที่บนหลุมเพียงอย่างเดียว
.
ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสงขลา ป้ายนิทรรศการมีภาพที่น่าใจ ระบุว่าจารึกที่มรหุ่ม มีข้อความว่า
مقام المرحوم سلطان سليمان بن سلطان مقل
“มากอม อัลมัรฮุม สุลฎอนสุไลมาน บิน สุลฎอนโมกอล”
“Maqom Al-Marhum Sultan Sulaiman Bin Sultan Moghul”
มีความหมายว่า สุสาน สุลต่านสุไลมาน บุตร สุลต่านโมกุล
.
จากข้อมูลที่ถูกบันทึกไว้ในชีวิวัฒน์ทำให้เราทราบว่าเมื่อปี พ.ศ ๒๔๒๗ ที่สุสานของสุลต่านสุไลหมานมีจารึกปรากฏอยู่แล้ว ถึงแม้ว่าจะยังไม่สามารถสรุปได้แน่ชัดว่าคือจารึกใด จากสองข้อมูลที่ผู้เขียนได้ยกมานำเสนอ ทั้งนี้หากทางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสงขลา มีการนำเสนอข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับจารึกในนิทรรศการที่จัดแสดงอยู่อาจจะนำมาสู่ข้อสรุปได้ว่า จารึกที่ถูกกล่าวถึงในชีวิวัฒน์นั้นคือจารึกใด
.
(ติดตามต่อ ตอนที่ ๒)
ที่มา : http://www.finearts.go.th/nakhonsithammaratlibrary/2015-05-30-15-26-04/book/59-7/2-2013-01-26-21-11-08.html

ภาพ อ. Ekkalak Max เรื่อง สามารถ (ซูโกร)สาเร็ม

 

แสดงความคิดเห็น