เฉกอะหมัด จุฬาราชมนตรี ปฐมฤกษ์แผ่นดินสยาม EP.2

0
72

ep 2  ปฐมฤกษ์ ความดีความชอบ

“บ้านแขกใหญ่” บางที่เรียกว่าดังนี้ “บ้านตึกแขก”บางทีก็เรียกว่าดังนี้ “บ้านรั้วอิฐ” (เพราะก่อกำแพงล้อมบ้านด้วยอิฐถือปูน)
บางทีก็เรียกว่าดังนี้ “บ้านแขกกระฎีจ้าวเซน” แต่ในรั้วงานราชการบัตรหมายอย่างนี้ “บ้านแขกท่ากายี” บ้านแขกพวกนี้เป็นแขกจ้าวเซนทั้งสิ้น
(คือเขกมะหง่น) ชาวเมืองกุนีในประเทศอะหรับ ในทวีปอินเดียร์หรือเอซิยาหรืออาเซีย
อนึ่งท่านโมฮัมหมัดซะอิดผู้น้องนั้น ไม่สู้ชอบใจอยู่ในประเทศสยามเพราะเหตุว่า ประเทศสยามนี้มีพวกชาติของตนมีน้อยหนักหนา ท่านโมฮัมหมัดซะอิดผู้น้องจึงต้องลาพี่ชายกลับไปอยู่บ้านเมืองตามภูมิลำเนาเดิมของตน ท่านโม่ฮัมหมัดซะอิด ผู้น้องมีภรรยาเป็นชาวสยามรับไปด้วยเพราะมีบุตราด้วยกัน ท่านโมฮัมหมัดซะอิดกลับออกไปจากกรุงศรีอยุธยาแล้วไม่มีเวลากลับเข้ามาเยี่ยมเยือนในกรุงศรีอยุธยา
เลย เมื่อกลับไปได้ผลประโยชน์กำไรในการค้าขายมากมายแล้วจึงมิได้กลับเข้ามา
อนึ่ง ท่านเฉกอะฮ์หมัดผู้พี่นั้น ท่านก็ได้มีภรรยาเป็นชาวสยาม ได้แต่งงานตามประเภทแขกด้วย ภรรยาชื่อว่าดังนี้ “เชย” มีบุตรด้วยกันสามคน จนสมัคอยู่ในกรุงสยามตลอดชีวิต ท่านเฉกอะฮ์หมัดคุ้นเคยไปมาหาสู่กันกับเจ้านายขุนนางฝ่ายสยามจนเป็นที่คุ้นเคยชอบพอสนิทสนมทั่วไปหลายแห่งในราชการ อนึ่ง ท่านเฉกอะฮ์หมัดผู้นี้เป็นที่ชอบชิดสนิทสนมในท่านเสนาบดีด้วย
ได้เป็นผู้ช่วยที่ปฤกษาราชการต่างประเทศบ้างบางอย่างในกรมท่าว่าราชการ นานาประเทศนั้นแลเป็นผู้แนะนำทำรั้วงานราชการกรมท่าในการค้าขายและการตอบโต้แก่นาๆประเทศของท่าน

เจ้าพระยาพระคลังที่เสนาบดีกรมท่าเป็นผู้สำเร็จราชการต่างประเทศในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ฝ่ายเจ้าพระยาพระคลัง
แบ่งผลประโยชน์ในน่าที่ได้ในราชการกรมท่าให้บ้างบางอย่าง ในการที่เกี่ยวข้องต้องด้วยการค้าขายกับพวกพ่อค้านา ๆ ประเทศหลายชาติ ในสมัยนี้มีชาติแขกหลายชาติเป็นต้น แลชาติยุโรป มีฝรั่งเศส, โปรตุเกศ. วิลันดา, อิศปันยอน, ญี่ปุ่น,อินดู, จีน เป็นต้น

สมมุติออกญาเจ้าพะญาวรราช
นายก (เฉกอะหมัด) ที่สมุหะกระลา
โหมในแผ่นดินสมเด็จพระจ้าวทรง
ธรรมกรุงศรีอยุทธยา เมื่อจุฬศักราช
964 ปีขาลนักษัตจัตวาศก

ครั้งนั้นพระบาทสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม จึงมีพระราชโองการดำรัสเหนือเกล้าฯ แด่ท่านเจ้าพระยาพระคลังเสนาบดีกรมท่าว่าดังนี้ “ แขกเฉกอะฮ์หมัดมหาเศรษฐีผู้นี้เขามีน้ำใจสวามิภักดีต่อราชการของคนไทยมากโดยสุจริตธรรมแท้ ๆและเขาได้เป็นที่ปฤกษาหารือราชการกรมท่าของเจ้าพระยาพระคลังเสนาบดี หากกระทำให้รั้วงานราชการในกรมท่าเป็นที่เรียบร้อยเจริญขึ้นมากกว่าแต่ก่อนหลายพันเท่า เราเห็นว่าแขกเฉกอ๊ะฮ์หมัดผู้นี้ มีความชอบต่อราชการแผ่นดินไทยเรามากหนักหนา

จะหาผู้ใดเสมอเขาไม่ได้ในเวลานี้ เราเห็นสมควรที่จะอนุญาตให้โอกาศแก่แขกเฉกอะฮ์หมัดผู้นี้ให้มีเวลาเข้ามาหาเราได้ในท้องพระโรงของเรา ” ตั้งแต่นั้นต่อมาท่านเฉกอะหมัดก็เข้าไปเฝ้าทูลลอองธุลีพระบาทได้เสมอ ทรงปฤกษาราชการบ้านเมืองไทย ได้ถ่ายอย่างจากแบบต่างประเทศ บ้าง บางอย่างที่สมควรจะเปลี่ยนแปลงแก้ไขใหม่ได้ตามสมัยนั้น ๆ

ภาพจากปก มุสลิมผู้นำ ศิลปวัฒนธรรมฉบับพิเศษ เครือ มติชน

ข้อมูล# คัดจาก “เจ้าพระยาบวรราชนายก กับ ประวัติศาสตร์สยาม”
รวมคำบรรยายและบทความทางวิชาการ 15 พค.2537ณ ห้องประชุมศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
จัดโดยศูนย์วัฒนธรรม สาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่าน กรุงเทพฯ

แสดงความคิดเห็น